N\u00eb dat\u00eb 4 tetor, n\u00eb Gjykat\u00ebn Kushtuetuese u zhvillua seanca me objekt: K\u00ebrkimin Gjykat\u00ebs Kushtetuese t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb kontrollin e kushtetueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb Nenit 11\/2 i Ligjit Nr. 10065, dat\u00eb 29.01.2009 \u00ab P\u00ebr disa ndryshime n\u00eb Ligjin Nr. 9975, dat\u00eb 28.07.2008 \u201cP\u00ebr taksat komb\u00ebtare\u201d
\nNdon\u00ebse nga kjo seanc\u00eb varet aksesi n\u00eb gjykat\u00eb i m\u00ebse 400 mij\u00eb Shqiptar\u00ebve nuk pati ndonj\u00eb jehon\u00eb Mediatike. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbledhur po ju tregojm\u00eb se \u00e7far\u00eb ndodhi dhe sesi reaguan pal\u00ebt.
\nS\u00eb pari:
\nGjykata verifikoi prezenc\u00ebn e pal\u00ebve, moment kur konstatoi se p\u00ebrfaq\u00ebsuesi i Ministris\u00eb s\u00eb Financave, pa ndonj\u00eb shkak ligjor nuk ishte prezent n\u00eb seanc\u00eb. Gjykata pasi u konsultua me pal\u00ebt prezent vendosi zhvillimin e seanc\u00ebs n\u00eb munges\u00eb t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Financave.
\nN\u00eb nj\u00eb moment t\u00eb dyt\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e Qendr\u00ebs p\u00ebr Nismat Ligjore Qytetare parashtruan si me posht\u00eb :
\n1. Udh\u00ebzimi i Ministris\u00eb s\u00eb Financave dhe Ministris\u00eb s\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb pajtim me nenin 18 t\u00eb Kushtetut\u00ebs, sepse diskriminon nj\u00eb kategori t\u00eb caktuar t\u00eb qytetar\u00ebve. Ky diskriminim \u00ebsht\u00eb i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe i t\u00ebrthort\u00eb, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb trajtim i barabart\u00eb p\u00ebr persona q\u00eb jan\u00eb n\u00eb situate t\u00eb pabarabarta. Kjo parashikohet edhe n\u00eb rastin Klimens vs Greqis\u00eb dhe Gregoros vs Zvicr\u00ebs.
\n2. Cenohet thelbi dhe i ligjit p\u00ebr mbrojtjen nga diskriminimi. Diskriminimi ekziston: p\u00ebr shkak t\u00eb gjinis\u00eb, mosh\u00ebs, aft\u00ebsive fizike. Ky udh\u00ebzim nuk merr parasysh parashikimet e b\u00ebra nga neni 54 dhe 59 t\u00eb Kushtetut\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt parashikojn\u00eb detyrimin pozitiv p\u00ebr shtetin kundrejt nj\u00eb kategorie t\u00eb caktuar personash. Parashikimi i k\u00ebsaj takse nga ana e udh\u00ebzimit, p\u00ebrb\u00ebn luks t\u00eb tepruar p\u00ebr kategorit\u00eb e margjinalizuara e k\u00ebsisoj kthehet n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb pa kap\u00ebrcyeshme p\u00ebr t\u2019iu drejtuar gjykat\u00ebs. Si argument u soll interpretimi i GJEDNJ n\u00eb rastin e Skordino vs Italis\u00eb, n\u00eb 2006.
\n3. Neni 155 i Kushtetut\u00ebs duhet interpretuar, sepse nuk nxjerr n\u00eb pah parimin e aft\u00ebsis\u00eb paguese, parim i cili sanksionohet n\u00eb shum\u00eb Kushtetuta t\u00eb vendeve t\u00eb tjera. Psh: Kushtetuta e Italis\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsisht n\u00eb nenin 53; kushtetut\u00ebs s\u00eb Bullgaris\u00eb n\u00eb nenin 63. Parimi i aft\u00ebsis\u00eb paguese do t\u00eb thot\u00eb, q\u00eb taksat t\u00eb vendosen n\u00eb proporcion me aft\u00ebsin\u00eb paguese t\u00eb personit.. Ligji p\u00ebr taksat n\u00eb Shqip\u00ebri duksh\u00ebm nuk e ka marr\u00eb parasysh k\u00ebt\u00eb fakt.
\n4. Parimi i proporcionalitetit nuk \u00ebsht\u00eb marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb.
\nP\u00ebrfaq\u00ebsuesit t\u00eb qendr\u00ebs iu drejtuan disa pyetje sqaruese nga Gjykata si m\u00eb posht\u00eb vijon:
\n1. A \u00ebsht\u00eb udh\u00ebzimi diskriminues n\u00eb p\u00ebrputhje me nenin 18 t\u00eb Kushtetut\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb? N\u00eb raport me k\u00ebt\u00eb logjik\u00eb ju k\u00ebrkoni shfuqizimin e k\u00ebtij neni, apo favorizimin e nj\u00eb target grupi t\u00eb caktuar?
\n2. Ky udh\u00ebzim a cenon t\u00eb drejt\u00ebn e aksesit n\u00eb gjykat\u00eb?
\n3. Cili \u00ebsht\u00eb q\u00ebllimi I vendosjes s\u00eb taks\u00ebs sipas jush?
\n4. A duhet parashikuar rezerva ligjore p\u00ebr nenin 155 t\u00eb Kushtetut\u00ebs?
\n5. A ka dallim midis nenit 17 dhe nenit 155 , n\u00eb lidhje me konceptin ligj.
\n6. A \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje udh\u00ebzimi me ligjin dhe Kushtetut\u00ebn dhe a \u00ebsht\u00eb respektuar parimi i ligjshm\u00ebris\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb raport?
\n7. 3% e vler\u00ebs s\u00eb d\u00ebmit e parashikuar nga udh\u00ebzimi a \u00ebsht\u00eb proporcionale?
\n8. A ka dallim midis konceptit taks\u00eb dhe tarif\u00eb?
\nP\u00ebrgjigjet e p\u00ebrfaq\u00ebsuesit t\u00eb Qendr\u00ebs ishin si m\u00eb posht\u00eb:
\n1. Po. udh\u00ebzimi \u00ebsht\u00eb diskriminues, dhe n\u00eb k\u00ebto kushte k\u00ebrkojm\u00eb shfuqizimin e k\u00ebtij neni p\u00ebr arsyet e p\u00ebrmendura m\u00eb n\u00eb parashtrime.
\n2. Parashikimi i k\u00ebsaj dispozite p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb barrier\u00eb t\u00eb pakap\u00ebrcyeshme p\u00ebr aksesin n\u00eb gjykat\u00eb.
\n3. Sigurisht q\u00eb tarifa, dhe taks\u00eb duhet t\u00eb k\u00ebt\u00eb. Ato vendosen p\u00ebr interesin e publikut, por ato duhet t\u00eb jen\u00eb proporcionale.
\n4. P\u00ebrcaktimi I taksave dhe tarifave duhet t\u00eb b\u00ebhet me ligj dhe jo me udh\u00ebzime apo akte t\u00eb tjera n\u00ebnligjore. Nxjerrja e Udh\u00ebzimit nuk ka zbatuar parimin e ligjshm\u00ebris\u00eb, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye ai \u00ebsht\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtimin me parimet Kushtetuese. Gjithashtu p\u00ebrqindja e parashikuar nga Udh\u00ebzimi nuk \u00ebsht\u00eb proporcional, si dhe nuk parashikon asnj\u00eb p\u00ebrjashtimi p\u00ebr grupe t\u00eb caktuar q\u00eb nuk kan\u00eb aft\u00ebsi paguese.
\n5. Ka dallim midis taks\u00ebs dhe tarif\u00ebs, por vet\u00eb ligji referon duke parashikuar se terminologjia e p\u00ebrdorur nga Kodi Procedur\u00ebs Civile z\u00ebvend\u00ebsohet me termin tarif\u00eb.<\/p>\n
P\u00ebrfaq\u00ebsuesi i Ministris\u00eb s\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb ishte m\u00eb pas n\u00eb radh\u00eb duke pretenduar fillimisht: p\u00ebr jo legjitimitet t\u00eb pal\u00ebve. Pala pati pretendim se: Gjykatat e rrethit se ato nuk mund t\u00eb iniciojn\u00eb Gjykat\u00ebn Kushtetuese p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn procedurale, por vet\u00ebm p\u00ebr at\u00eb materiale
\nGjithashtu pretendoi se Qendra \u201cP\u00ebr nisma ligjore qytetare\u201d nuk kishte ezauruar rruget gjyq\u00ebsore p\u00ebrpara se t\u00eb vinte ne l\u00ebvizje Gjykat\u00ebs Kushtetuese. P\u00ebrfaq\u00ebsuesi i ministris\u00eb s\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb paraqiti p\u00ebrpara Gjykat\u00ebs dhe nj\u00eb list\u00eb me satistika, ku u pretendua se nga vendosja e taksave t\u00eb reja numri i \u00e7\u00ebshtjeve kishte ardhur n\u00eb rritje, e k\u00ebsisoj kjo taks\u00eb nuk ka cenuar aksesin n\u00eb Gjykat\u00eb. P\u00ebrfaq\u00ebsuesi justifikoi nxjerrjen e aktit me arsyen e interesit publik.
\nGjykata i drejtoi disa pyetje sakt\u00ebsuese :
\n1. -A mundet nj\u00eb individ t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb shfuqizimin e nj\u00eb akti normativ n\u00eb gjykatat e zakonshme?
\n2. -A p\u00ebrb\u00ebn kufizim udh\u00ebzimi n\u00eb raport me nenin 42 t\u00eb Kushtetut\u00ebs?
\n3. -N\u00eb ndryshimin e shpesht\u00eb t\u00eb mas\u00ebs s\u00eb taks\u00ebs brenda nj\u00eb viti klendarik, a \u00ebsht\u00eb marr\u00eb parasysh parimi i siguris\u00eb juridike?
\n4.-A \u00ebsht\u00eb i zbatuesh\u00ebm nenin 158 I KPC ?
\n5.-Cila \u00ebsht\u00eb arsyeja e rritjes s\u00eb tarif\u00ebs?
\nP\u00ebrfaq\u00ebsuesi vijoi me k\u00ebto p\u00ebrgjigjie :
\n1. Po, nj\u00eb individ mund t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb shfuqizimin e nj\u00eb akti normative n\u00eb gjykatat e zakonshme, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nenit 324, 326 t\u00eb KPC.
\n2. P\u00ebrb\u00ebn nj\u00ebfar\u00eb kufizimi, por ai \u00ebsht\u00eb proporcional.
\n3. Nuk \u00ebsht\u00eb cenuar parimi i siguris\u00eb juridike, sepse n\u00eb t\u00eb gjitha legjislacionet ligjet p\u00ebr taksat jan\u00eb t\u00eb ndryshueshme n\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurtra. Ato ato botohen n\u00eb Fletoren Zyrtare e nga ky moment b\u00ebhen t\u00eb njohura p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb.
\n4. N\u00eb lidhje me nenin 158 nuk u p\u00ebrgjigj, p\u00ebr munges\u00eb informacioni, por p\u00ebr argumentim solli si shembull faktin se gjykat\u00ebsit nuk mund t\u00eb p\u00ebrjashtojn\u00eb nj\u00eb person nga taksa; dhe n\u00eb rastet kur e b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb, praktika ka treguar se atyre u \u00ebsht\u00eb k\u00ebrkuar pagesa e k\u00ebsaj takse nga ana e KLSH.
\n5. Tarifat jan\u00eb rritur shum\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb zhvillimit ekonomik.
\n6. Shkak tjet\u00ebr i logjiksh\u00ebm sipas p\u00ebrfaq\u00ebsuesit ishte se gjykatat ishin ngarkuar me \u00e7\u00ebshtje dhe duhej gjetur m\u00ebnyra p\u00ebr t\u00eb ulur k\u00ebt\u00eb ngarkes\u00eb. Efikase kishte rezultuar ngritja e taksave.
\nMe p\u00ebrgjigjien e fundit ministria e drejt\u00ebsis\u00eb ka treguar se nuk ishte niveli i lart\u00eb ekonomik, por pik\u00ebrisht tendenca p\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar pun\u00ebn e Gjykat\u00ebs duke paksuar numrin e k\u00ebrkuesve. Kjo p\u00ebrgjigjien q\u00eb pavar\u00ebsisht efi\u00e7enc\u00ebs, ka \u00e7uar n\u00eb mohim t\u00eb aksesit n\u00eb drejt\u00ebsi t\u00eb 400 mij\u00eb Shqiptareve. Teknika e p\u00ebrdorur \u00ebsht\u00eb jo e ligjshme.
\nP\u00ebrfaq\u00ebsuesit e Kuvendit mb\u00ebshtet\u00ebn pretendimet e P\u00ebrfaq\u00ebsuesit t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb duke sjell\u00eb asnj\u00eb argument t\u00eb ri. Ky q\u00ebndrim p\u00ebrforcon pozicionin e ngurt\u00eb t\u00eb institucioneve nga aksesit sa me t\u00eb gjer\u00eb ne drejt\u00ebsi, t\u00eb t\u00eb gjitha kategorive. Res Publica do t\u00eb luftoj\u00eb dhe n\u00eb vazhdim me mentalitetin e gabuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim.